İhraç Kaydıyla Tecil-Terkin Kapsamında Alınan Mallar Konsinye Olarak İhraç Edilebilir mi?

İhraç Kaydıyla Tecil-Terkin Kapsamında Alınan Mallar Konsinye Olarak İhraç Edilebilir mi?

Tarih: 1 Şubat 2014 | Güncel Gündem, Makaleler,


I- GENEL AÇIKLAMA

Bilindiği üzere, konsinye satış işlemi, bir işletmenin daha önceden tespit edilen bir fiyatla ya da günün koşullarına göre satılmak üzere diğer bir işletmeye mal göndermesi işlemidir. Konsinye satış uygulamasında, malı gönderen tüccar veya işletmeye “konsinyatör” (consignor), malı satmak koşuluyla teslim alan tüccar veya işletmeye de “konsinyi” (consignee) de­nilmektedir. Malın konsinyiye teslimi bir satış değil, emanet işlemi niteliğindedir. Zira malın mülkiyeti, konsinyi tarafından satılıncaya kadar konsinyatör üzerinde kalmaktadır. Esas itibariyle konsinyinin görevi, malın satışına aracılık yapmaktır. Konsinye satışlarda malların konsinye olarak yurt içine veya yurt dışına gönderilmesi mümkün bulunmaktadır ([1]).
Uygulamada, ihracatçıların KDV Kanununun 11/1-c maddesi kapsamında ihraç kaydıyla tecil-terkin sistemine göre KDV ödemeksizin satın aldıkları malları konsinye ihracat olarak yurt dışına gönderip gönderemeyecekleri, bu malların konsinye olarak gönderilmesinin mümkün olması halinde ihraç kaydıyla mal teslim eden mükelleflerin KDV tecil-terkin ve iade işlemlerinden yararlanıp yararlanmayacakları ve bu işlemlerin hangi tarih esas alınarak yapılacağı, konsinye ihracat kapsamında yurt dışına gönderilen malların ihracatçılar tarafından KDV Kanununun 11/1-c maddesinden yararlanılarak konsinye olarak satın alınıp alınamayacağı konularında tereddütlerle karşılaşılmaktadır.
Aşağıda, uygulamada tereddütlere neden olan sözü edilen konular incelenecek, Maliye Bakanlığı görüşlerine de yer verilerek kişisel görüşlerimiz açıklanacaktır.

II- İHRAÇ KAYDIYLA TECİL-TERKİN KAPSAMINDA ALINAN MALLARIN KONSİNYE İHRACAT KAPSAMINDA İHRAÇ EDİLİP EDİLEMEYECEĞİ

A- İHRACAT MEVZUATINA GÖRE KONSİNYE İHRACAT

İhracat Yönetmeliği’nde

– İhracat, “Bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde Türkiye gümrük bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılması veyahut Müsteşarlıkça ihracat olarak kabul edilecek sair çıkış ve işlemler”,

– Konsinye ihracat ise, “kesin satışı daha sonra yapılmak üzere dış alıcılara, komisyonculara, ihracatçının yurt dışındaki şube ve temsilciliklerine mal gönderilmesi
şeklinde tanımlanmıştır.

Öte yandan, aynı Yönetmeliğin 9. maddesinde ise konsinye ihracatla ilgili olarak aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır:

(1) Konsinye ihracat başvuruları ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır.

(2) Madde ve/veya ülke politikası açısından Müsteşarlıkça getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallarla ilgili konsinye ihraç talepleri; Müsteşarlığın görüşü alındıktan sonra, bunun dışında kalan mallara ilişkin talepler ise doğrudan İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır.

(3) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince konsinye ihracat meşruhatı düşülerek onaylanmış gümrük beyannamelerinin otuz gün içinde gümrük idarelerine sunulması gerekir.

(4) İhracatçılar, konsinye olarak gönderilen malların kesin satışının yapılmasından sonraki otuz gün içinde durumu, kendileri tarafından düzenlenmiş kesin satış faturası veya örneği ve gerekli diğer belgeler ile birlikte izni veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine ve aracı bankaya bildirir.

(5) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği, verdikleri konsinye ihraç izinlerine ait bilgileri, malın kesin satışının kendilerine bildirilmesinden itibaren beş gün içinde aracı bankaya bildirir.

(6) Konsinye olarak gönderilen malın ihraç tarihinden itibaren bir yıl içinde kesin satışının yapılması gerekir. Bu süre, haklı ve zorunlu nedenlere istinaden müracaat edilmesi hâlinde, izni veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince iki yıl daha uzatılabilir.

(7) Süresi içinde satışı yapılan malın bedelinin kambiyo mevzuatı, satılamaması hâlinde ise malın gümrük mevzuatı çerçevesinde yurda getirilmesi gerekir.” ([2])

B- İHRAÇ KAYDIYLA TECİL-TERKİN KAPSAMINDA ALINAN MALLARIN KONSİNYE İHRACAT KAPSAMINDA İHRAÇ EDİLİP EDİLEMEYECEĞİ

1) İhraç Kaydıyla Tecil-Terkin Sistemine İlişkin Yasal Mevzuat

İhraç kaydıyla teslimlerdeki tecil-terkin uygulamasına ilişkin düzenleme, KDV Kanununun 11/1-c maddesinde yer almaktadır. Söz konusu düzenlemeye göre, ihraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından kendilerine teslim edilen mallara ait KDV, ihracatçılar tarafından ödenmemekte, imalatçılar tarafından tahsil edilmeyen ancak ilgili dönem beyannamesinde beyan edilecek olan bu vergi, vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunmaktadır. Söz konusu malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihraç edilmesi halinde, tecil edilen vergi terkin edilmektedir. İhracatın mücbir sebepler veya beklenmedik durumlar nedeniyle üç ay içinde gerçekleştirilememesi halinde, en geç üç aylık sürenin dolduğu tarihten itibaren onbeş gün içinde başvuran ihracatçılara, Maliye Bakanlığınca veya Bakanlığın uygun görmesi halinde vergi dairelerince üç aya kadar ek süre verilebilmektedir.
İhracatın yukarıdaki şartlara uygun gerçekleştirilmemesi halinde tecil olunan vergi, vergi dairesince tahakkuk ettirildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammıyla birlikte tahsil olunmaktadır. Ancak, ihraç edilmek şartıyla teslim edilen malların Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle ihraç edilmemesi halinde tecil edilen vergi, vergi dairesince tecil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48. maddesine göre ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilecektir.

2) İhraç Kaydıyla Tecil-Terkin Kapsamında Alınan Malların Konsinye İhracat Kapsamında İhraç Edilip Edilemeyeceği

Gerek KDV Kanununda gerekse ihracat Yönetmeliğinde ihracatçıların Kanunun 11/1-c maddesinde düzenlenen tecil-terkin sistemi kapsamında KDV ödemeksizin satın aldıkları malları konsinye olarak ihraç etmelerine engel olacak herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla, ihracatçıların söz konusu tecil-terkin sistemi kapsamında KDV ödemeksizin satın aldıkları malları konsinye olarak ihraç etmeleri mümkün bulunmaktadır.

KDV Kanununun 11/1-c maddesine göre asıl olan, ihraç kaydıyla KDV ödemeksizin satın alınan malların, ihracatçılar tarafından kendilerine teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren 3 ay içinde veya verilen ek süreler içerisinde ihraç edilmesinin zorunlu olmasıdır. Malların bedelli veya bedelsiz ya da konsinye olarak ihraç edilmesinin, tecil-terkin ve iade işlemlerine herhangi bir etkisi bulunmamaktadır. İhraç kaydıyla teslim edilen malların ihracatçılar tarafından teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren 3 ay içinde konsinye olarak ihraç edilmesi halinde, söz konusu malların yurt dışında satıldığı tarihe bakılmaksızın KDV Kanununun 11/1-c maddesi çerçevesinde tecil, terkin ve iade işlemlerinin yapılması mümkün bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle, ihraç kaydıyla mal teslim eden mükelleflerin terkin veya iade işlemleri, söz konusu malların yurtdışı edildiği vergilendirme dönemi itibariyle sonuçlandırılacak, malların yurtdışında nihai alıcısına teslimi beklenilmeyecektir.

Konu hakkında Maliye Bakanlığı da aynı görüşte olup, verdiği özelgelerde,
İhracatçıların Kanunun 11/1-c maddesi kapsamında tecil-terkin sistemi kapsamında KDV ödemeksizin imalatçılardan satın aldıkları malları konsinye olarak ihraç etmeleri mümkün bulunmakta olup, ihraç kaydıyla teslim edilen malların ihracatçılar tarafından teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren 3 ay içinde konsinye olarak ihraç edilmesi halinde söz konusu malların yurt dışında satıldığı tarihe bakılmaksızın KDV Kanununun 11/1-c maddesi çerçevesinde işlem yapılması mümkün bulunmaktadır. Dolayısıyla, imalatçılar tarafından malların ihraç edilmek üzere ihracatçıya teslimi ile imalatçıların işlemleri bakımından vergiyi doğuran olay meydana geldiğinden, ihraç edilecek olan bu malların ihracatçı tarafından konsinyasyon suretiyle satılmak üzere yurtdışına gönderilmesi bu durumu değiştirmeyecek, imalatçının terkin veya iade işlemi söz konusu malların yurtdışı edildiği vergilendirme dönemi itibariyle sonuçlandırılacak, terkin ve iade işlemi için malların yurtdışında nihai alıcısına teslimi beklenilmeyecektir.” ([3])
“İmalatçıların ihraç kaydıyla teslim ettikleri malların ihracatçılar tarafından teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren 3 ay içinde konsinye olarak ihraç edilmesi halinde söz konusu malların yurt dışında satıldığı tarihe bakılmaksızın KDV Kanunu’nun 11/1-c maddesi çerçevesinde işlem yapılacaktır. Bu kapsamda yapılacak iade ve mahsup taleplerinde 84 Seri No.lu KDV Genel Tebliği’nde sayılan belgelerin ibrazı yeterli olup, kesin satış faturasının ibrazına gerek bulunmamaktadır.” ([4])
şeklinde görüş bildirmiştir.

3) Konsinye İhracat Kapsamında Yurt Dışına Gönderilen Malların İhracatçılar Tarafından KDV Kanununun 11/1-c Maddesinden Yararlanılarak Konsinye Olarak Satın Alınıp Alınamayacağı

Yukarıda da ifade edildiği üzere KDV Kanununun 11/1-c maddesinde yer alan ihraç kaydıyla teslimlerdeki tecil-terkin sistemi özel bir düzenleme olup, ihraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından kendilerine teslim edilen mallara ait KDV, ihracatçılar tarafından ödenmemekte, imalatçılar tarafından tahsil edilmeyen ancak ilgili dönem beyannamesinde beyan edilecek olan bu vergi, vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunmaktadır. Söz konusu malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihraç edilmesi halinde, tecil edilen vergi terkin edilmektedir. Diğer bir ifadeyle, KDV Kanununun 11/1-c maddesinden yararlanılabilmesi için, KDV Kanununun teslim hükümlerine göre işlem yapılması gerekmektedir. Teslimin tanımı ise, KDV Kanununun 2. maddesinde, “Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesidir. Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii teslim hükmündedir. Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci veya sürücüye tevdi edilmesi de mal teslimidir.” şeklinde tanımlanmıştır.

Konsinye işlemi ise, bir işletmenin daha önceden tespit edilen bir fiyatla ya da günün koşullarına göre satılmak üzere diğer bir işletmeye mal gönderilmesi işlemidir. Malın konsinyi’ye teslimi bir satış değil, emanet işlemi niteliğindedir. Zira malın mülkiyeti, konsinyi tarafından satılıncaya kadar konsinyatör üzerinde kalmaktadır. Esas itibariyle konsinyi’nin görevi, malın satışına aracılık yapmaktır. Konsinyasyon suretiyle satılmak üzere konsinyi’ye gönderilen malların konsinyi tarafından yeniden konsinye işlemine tabi tutulması mümkün bulunmamaktadır ([5]).
Buna göre, konsinye ihracat kapsamında yurt dışına gönderilen malların ihracatçılar tarafından KDV Kanununun 11/1-c maddesinden yararlanılarak konsinye olarak satın alınması mümkün bulunmamaktadır.

III- SONUÇ

Yukarıda yapılan açıklamalardan da fark edileceği üzere, ihracatçıların Kanunun 11/1-c maddesinde düzenlenen tecil-terkin sistemi kapsamında KDV ödemeksizin satın aldıkları malları konsinye olarak ihraç etmelerine engel olacak herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla, ihracatçıların söz konusu tecil-terkin sistemi kapsamında KDV ödemeksizin satın aldıkları malları konsinye olarak ihraç etmeleri mümkün bulunmaktadır. İhraç kaydıyla alınan malların konsinye olarak ihraç edilmesinin, tecil-terkin ve iade işlemlerine herhangi bir etkisi bulunmamaktadır. İhraç kaydıyla teslim edilen malların ihracatçılar tarafından teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren 3 ay içinde konsinye olarak ihraç edilmesi halinde, söz konusu malların yurt dışında satıldığı tarihe bakılmaksızın KDV Kanununun 11/1-c maddesi çerçevesinde tecil, terkin ve iade işlemlerinin yapılması gerekmektedir. Konsinyasyon suretiyle satılmak üzere konsinyi’ye gönderilen malların konsinyi tarafından yeniden konsinye işlemine tabi tutulması mümkün bulunmadığından, konsinye ihracat kapsamında yurt dışına gönderilen malların ihracatçılar tarafından KDV Kanununun 11/1-c maddesinden yararlanılarak ihraç kaydıyla tecil-terkin sistemi kapsamında konsinye olarak satın alınması mümkün bulunmamaktadır. Maliye Bakanlığı’nın görüşü de bu doğrultudadır.

[1] Abdullah TOLU, “Konsinye İhracatta KDV İstisnası”, Yaklaşım, Mayıs 2010, Sayı: 209
[2] 08.02.2008 tarih ve 26781 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2008/13186 sayılı BKK ile Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar’ın 8. maddesi“İhracat bedellerinin tasarrufu serbesttir. Bakanlık ihtiyaç duyulması halinde ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin düzenleme yapmaya yetkilidir.” şeklinde değiştirilmiştir. Yapılan bu değişiklik sonucunda, bu kapsamda ihraç edilen ve satışı gerçekleştirilen malların bedellerinin yurda getirilmesi zorunluluğu ortadan kalkmış, ihracatçıya ihracat bedelini yurt dışında tasarruf etme yetkisi verilmiştir. İhracatçı, ihracat bedelini ister yurt içinde isterse yurt dışında tasarruf edebilir hale gelmiştir.
[3] MB. GİB. İstanbul VDB.nin 2/9/2013 tarihli ve 11395140-105[229-2012/VUK-1- . . .]—1390 sayılı özelgesi
[4] MB.’nin, 25.02.2008 tarih ve 55/5511-2604/18720 sayılı Özelgesi.
[5]MB. GİB. İstanbul VDB.nin 2/9/2013 tarihli ve 11395140-105[229-2012/VUK-1- . . .]—1390 sayılı özelgesi

Paylaş


Okuma Önerisi

Tüketicilerin Ayıplı Mal İadesinde Belge Düzeni ve KDV Uygulaması

E-bülten

Bizden haberder olmak için lütfen kaydolun.