Satın Alındıktan Sonra Fiyatı İndirilen Malların İadesinin Hangi Bedel Üzerinden Yapılacağı

Satın Alındıktan Sonra Fiyatı İndirilen Malların İadesinin Hangi Bedel Üzerinden Yapılacağı

Tarih: 1 Ekim 2013 | Güncel Gündem, Makaleler,


I- GENEL AÇIKLAMA

Uygulamada, bazı malların fiyatları mevsime veya sezona göre değişiklik gösterebilmekte, hatta sezon başı ve sezon sonu fiyatları farklı olabilmektedir. Bu farklılığın nedenini ise, satıcılar tarafından malların piyasaya sürüldüğü tarihten belirli bir süre sonra yapılan fiyat indirimleri oluşturmaktadır. Bu şekilde yapılan fiyat indirimleri, ticari yaşantıda artık yerleşik bir kural haline gelmiş bulunmaktadır. Daha önce satışı yapılan malların, bu malların fiyatlarında indirim yapıldıktan sonra geri iadesinin söz konusu olması halinde, iade işlemlerinin malın daha önceki satış bedeli üzerinden mi yoksa malın indirimli satış fiyatı üzerinden mi yapılacağı, bu durumda vergisel anlamda ne gibi işlemler yapılması gerektiği konusunda tereddütlerle karşılaşılmaktadır.
Aşağıda, fiyat indirimine gidilmeden önce satılan malların fiyat indirimi yapıldıktan sonra geri iade edilmesi halinde, iade işlemlerinin hangi bedel üzerinden yapılması gerektiği hususu incelenecek, Maliye Bakanlığı’nın görüşlerine de yer verilerek, kişisel görüşlerimiz belirtilecektir.

II- SATIN ALINDIKTAN SONRA FİYATI İNDİRİLEN MALLARIN GERİ İADESİ HALİNDE, İADE İŞLEMLERİNİN HANGİ BEDEL ÜZERİNDEN YAPILMASI GEREKTİĞİ
A- YASAL MEVZUAT

3065 sayılı KDV Kanununun “Matrah ve İndirim Miktarlarının Değişmesi” başlıklı 35. maddesinde; malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya sair sebeplerle matrahta değişiklik vukubulduğu hallerde, vergiye tabi işlemleri yapmış olan mükellefin bunlar için borçlandığı vergiyi; bu işlemlere muhatap olan mükellefin ise indirme hakkı bulunan vergiyi değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin vukubulduğu dönem içinde düzelteceği, şu kadar ki, iade olunan malların fiilen işletmeye girmiş olması ve bu girişin defter kayıtları ile beyannamede gösterilmesi şart olduğu hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, aynı Kanunun 8/2. Maddesinde ise, vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya katma değer vergisini fatura veya benzeri vesikalarda göstermeye hakkı bulunmadığı halde; düzenlediği bu tür vesikalarda katma değer vergisi gösterenlerin, bu vergiyi ödemekle mükellef oldukları, bu hususun kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir meblağı gösteren mükellefler için de geçerli olduğu, bu gibi sebeplerle fazla ödenen vergilerin Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre ilgililere iade edileceği belirtilmiştir.
Maliye Bakanlığı, Kanunun 8/2. Maddesinin kendisine verdiği yetkiyi 54 Seri No.lu KDV Genel Tebliği ([1]) kullanarak, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanuna göre, tüketicilerin satın aldıkları mal ve hizmetlerin çeşitli nedenlerle geri verilerek bedelinin alınması veya başka bir mal veya hizmet ile değiştirilmesinin KDV karşısındaki durumu konusunda düzenleme yapmıştır. Tebliğin konuyla ilgili bölümü aynen aşağıdadır:

“B) TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDAKİ KANUN İLE İLGİLİ KATMA DEĞER VERGİSİ UYGULAMASI

4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanuna göre, tüketicilerin satın aldıkları mal ve hizmetlerin çeşitli nedenlerle geri verilerek bedelinin alınması veya başka bir mal veya hizmet ile değiştirilmesinin katma değer vergisi karşısındaki durumu ile taksitli ve kapıdan satışlardaki katma değer vergisi uygulaması aşağıda açıklanmıştır.

1) Satılan Malın İade Edilip Değiştirilmesi, Ödenen Bedelin İade Edilmesi, Değer Kaybının Bedelden İndirilmesi:
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 8/2. maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında ödenen katma değer vergilerinin iadesi konusunda aşağıdaki şekilde işlem yapılması uygun görülmüştür.

Tüketiciler tarafından malların iade edilip bedellerinin geri verilmesinin istendiği durumlarda, satıcı tarafından ödenen bedellerin katma değer vergisi dahil tutarları tüketiciye iade edilecektir. Satıcılar işlemlerinin düzeltilmesi için iade edilen mal nedeniyle gider makbuzu düzenleyecekler ve tüketiciden iade edilen mala ait fatura ve benzeri belgeyi bu makbuz ekinde geri alacaklardır. Gider makbuzunda iade edilen malın katma değer vergisi satış bedelinden ayrı gösterilecek ve bu miktar indirim konusu yapılmak suretiyle işlem düzeltilecektir.
İade edilen malın yerine aynı veya başka bir malın verildiği durumlarda ise, satıcı tarafından yukarıda sözü edilen işlemlerin yanı sıra bu defa verilen yeni mal için fatura ve benzeri belge düzenleneceği tabiidir. Dolayısıyla iade edilen malların yerine verilen yeni malların değerleri dikkate alınarak belge düzenleneceğinden, iade edilen mallar ile yeni verilen mallar arasında değer farkının olup olmaması düzeltme işlemini etkilemeyecektir.”

B- SATIN ALINDIKTAN SONRA FİYATI İNDİRİLEN MALLARIN GERİ İADESİNİN HANGİ BEDEL ÜZERİNDEN YAPILMASI GEREKTİĞİ

1) Malların İade İşleminin İndirimli Fiyat Üzerinden Mi Yoksa Daha Önceki Satış Fiyatı Üzerinden Mi Gerçekleştirileceği

3065 sayılı KDV Kanununun 35. Maddesi ve 8/2. Maddesinin verdiği yetkiye istinaden çıkarılan 54 Seri No.lu KDV Genel Tebliği’nde de açıklandığı üzere, malların iade edilmesi işleminde, gerek satıcı gerekse alıcı nezdinde işlemin KDV uygulanmadan önceki hale döndürülmesi esastır.

Buna göre, alıcının gerek gerçek usulde KDV mükellefi ve gerekse nihai tüketici olduğu durumlarda iade işlemlerinin, indirimli fiyat üzerinden değil, iadeye konu mala ilişkin daha önce düzenlenen fatura veya benzeri belgedeki aynı bedel ve KDV tutarı üzerinden gerçekleştirilmesi ve gerekli düzeltme işlemlerinin bu bedel dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.
Konu hakkında Maliye Bakanlığı da aynı görüşte olup, verdiği özelgelerin bazılarının özetleri aşağıdadır:

“ Şirketiniz tarafından satılan malların alıcılar tarafından iade edilmesi halinde, iade edilen malların fiilen işletmenize girmiş olması kaydıyla satış bedeli esas alınarak işlemin düzeltilmesi mümkün bulunmaktadır.” ([2])

“Tüketiciler tarafından malın iade edilip bedelinin talep edildiği durumlarda; iade edilen mala ait fatura veya benzeri belgenin geri alınması ve işlemlerin düzeltilmesi amacıyla düzenlenecek gider makbuzunda, iade edilen mala ilişkin belgedeki bedel ve KDV tutarına yer verilmek suretiyle düzeltme işleminin yapılması gerekmektedir.” ([3])

2) İade İşlemlerinde Düzenlenecek Belge

Malların satıcılarına geri iade edilmesi işlemlerinde düzenlenecek belge, alıcıların gerçek usulde KDV mükellefi veya nihai tüketici olup olmamasına bağlı olarak değişmektedir:

– Alıcının gerçek usulde KDV mükellefi olduğu durumlarda, alıcı tarafından satıcıya bir iade faturası düzenlenmesi ve fatura üzerinde iade edilen mala ilişkin daha önce düzenlenen fatura veya benzeri belgedeki aynı bedel ve KDV tutarına yer verilerek, düzeltme işlemlerinin bu bedel üzerinden yapılması gerekmektedir.

– Tüketiciler tarafından malın iade edilip bedelinin talep edildiği durumlarda ise; iade edilen mala ait fatura veya benzeri belgenin geri alınması ve işlemlerin düzeltilmesi amacıyla satıcı tarafından bir gider pusulası düzenlenmesi ve gider pusulasında, iade edilen mala ilişkin belgedeki bedel ve KDV tutarına yer verilmek suretiyle düzeltme işleminin yapılması gerekmektedir.
Nitekim, konu ile ilgili olarak verilen bir özelgede,

“Tüketiciler tarafından satın alınan malların çeşitli nedenlerle iade edilmek istenildiği durumlarda şirketinizce, iade edilen mal nedeniyle gider pusulası düzenlenerek tüketiciden iade edilen mala ait belge geri alınmak suretiyle işlem yapılması gerekmektedir.”
Şeklinde görüş bildirilmiştir ([4]).

III- SONUÇ

Yukarıdayapılan açıklamalardan da fark edileceği üzere, satıldıktan sonra fiyatı indirilen malların fiyat indirimi yapıldıktan sonra geri iadesinde gerek satıcı gerekse alıcı nezdinde işlemin KDV uygulanmadan önceki haline döndürülmesi esas olduğundan, iade işlemlerinin, indirimli fiyat üzerinden değil, iadeye konu mala ilişkin olarak daha önce düzenlenen satış faturası veya benzeri belgedeki bedel ve KDV tutarı üzerinden gerçekleştirilmesi ve gerekli düzeltme işlemlerinin buna göre yapılması gerekmektedir. İade işlemlerinin alıcının durumuna göre fatura veya benzeri belge veya gider pusulası ile gerçekleştirilmesi zorunlu bulunmaktadır. Maliye Bakanlığı da aynı görüşte bulunmaktadır.

Paylaş


Okuma Önerisi

Satış Vaadi Sözleşmeli Alımlarda Amortisman

E-bülten

Bizden haberder olmak için lütfen kaydolun.