Yurt Dışına Makine ve Teçhizat Kiralaması Hizmet İhracatı Kapsamında KDV’ den İstisna Olacak (mı)?

Yurt Dışına Makine ve Teçhizat Kiralaması Hizmet İhracatı Kapsamında KDV’ den İstisna Olacak (mı)?

Tarih: 1 Mayıs 2013 | Güncel Gündem, Makaleler,


I- GENEL AÇIKLAMA

Türkiye’de yerleşik gerçek veya tüzel kişiler, işletmelerinde kayıtlı makine ve teçhizatları yurt dışındaki
firmalara kiraya verebilmektedir. Bu tür kiralama işlemleri yurt dışında yerleşik kişi ve firmaların yanı sıra
özellikle yurt dışında inşaat işi yapan firmalara iş makineleri kiralanması şeklinde ortaya çıkmaktadır

Maliye Bakanlığı, yurt dışına yapılan makine ve teçhizat kiralanması işlemlerinin hizmet ihracatı
olarak değerlendirilemeyeceği ve KDV istisnası uygulanamayacağı, bu şekilde yapılan kiralamaların KDV’ye
tabi tutulacağı görüşündedir. Ancak, Danıştay tarafından verilen yeni tarihli bir karar ise, bu tür kiralama
işlemlerinin KDV hizmet ihracatı kapsamına girdiği ve KDV’den istisna tutulması gerektiği doğrultusundadır.
Konu ile ilgili Maliye Bakanlığı ve Danıştay’ın tamamen birbirine zıt bulunan görüş ve kararları ise, yurt dışına
makine ve teçhizat kiralaması yapan firmalarda tereddütlere neden olmaktadır.

Aşağıda, Türkiye’den yurt dışına yapılan makine ve teçhizat kiralamalarının KDV karşısındaki durumu
incelenecek, Maliye Bakanlığı ve Danıştay’ın görüşlerine de yer verilerek, kişisel görüşlerimiz belirtilecektir.

II- YURT DIŞINA YAPILAN MAKİNE VE TEÇHİZAT KİRALAMASININ KDV
KARŞISINDAKİ DURUMU
A- İHRACAT MEVZUATI YÖNÜNDEN

İhracat Yönetmeliği’nin 4/m maddesinde ticari kiralama, “malların kira bedeli karşılığı belirli bir süre
kullanılmak üzere geçici olarak Türkiye gümrük bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılması” olarak
tanımlanmış, 13/2. maddesinde ise, ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracatın gümrük mevzuatı hükümlerine
tabi olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracata ilişkin usul ve esasların
belirlendiği (İhracat 2006/3) No.lu Tebliğ, (İhracat 2008/9) No.lu Tebliğ ile 12.9.2008 tarihinden itibaren
yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu çerçevede, ticari kiralama kapsamında geçici ihracı yapılacak eşyaya 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile Gümrük
Yönetmeliğinin “Geri Gelen Eşya”ya ilişkin hükümleri uyarınca işlem yapılması gerekmektedir.

B- KDV HİZMET İHRACATI İSTİSNASI YÖNÜNDEN
1- Yasal Mevzuat

3065 sayılı KDV Kanunu’nun 1/1. maddesine göre, Türkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai ve serbest
meslek faaliyeti kapsamındaki mal teslimleri ve hizmet ifaları KDV’ye tabi bulunmaktadır. Anılan Kanun’un 6.
maddesinde ise, işlemlerin Türkiye’de yapılmasından kastedilen hususun, teslim anında malların Türkiye’de
bulunmasını, hizmetin Türkiye’de yapılmasını ve hizmetten Türkiye’de yararlanılması olduğu hükme
bağlanmıştır

Öte yandan, aynı Kanunun 11/1-a maddesinde, “yurt dışındaki müşterilere yapılan hizmetlerin
KDV’den istisna olduğu” hüküm altına alınmış, 12/2. maddesinde ise “yurt dışındaki müşteri tabirinin;
ikametgâhı, işyeri, kanunî ve iş merkezi yurt dışında olan alıcılar ile yurt içinde bulunan bir firmanın yurt
dışında kendi adına müstakilen faaliyet gösteren şubelerini ifade ettiği, bir hizmetin yurt dışındaki müşteriler
için yapılan hizmet sayılabilmesi için, hizmetin yurt dışındaki bir müşteri için yapılmış olması ve hizmetten yurt
dışında faydalanılması şartlarının aranılması gerektiği” açıklanmıştır

Konu ile ilgili olarak yayımlanan 26 Seri No.lu KDV Genel Tebliği’nin (K) bölümünde, hizmet
ihracatında KDV istisnası uygulanabilmesi için aşağıdaki şartların topluca ve birlikte aranılacağı açıklanmıştır.

– Hizmet Türkiye’de Yurt Dışındaki Bir Müşteri İçin Yapılmış Olmalıdır.
– Fatura veya Benzeri Nitelikteki Belge Yurt Dışındaki Müşteri Adına Düzenlenmelidir.
– Hizmet Bedeli, Döviz Olarak Türkiye’ye Getirilmelidir.
– Hizmetten Yurt Dışında Yararlanılmalıdır.

Ancak, hizmet ihracatı istisnasının beyanında döviz alım belgesinin aranılması uygulaması yurt dışı
hizmet faturalarının düzenlendiği dönemde değil, dövizin yurda getirildiği dönemde beyan edilmesine ve
dönem kaymaları ile karışıklıklara neden olduğundan, Maliye Bakanlığı’nca konunun yeniden
değerlendirilmesi sonucunda yayımlanan 113 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği ile, hizmet
ihracatına ilişkin bedellerin KDV istisnası kapsamında beyan edilmesinde döviz alım belgesi aranılması ve
beyannameye eklenmesi zorunluluğu 05.12.2009 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla,
hizmet ihracatına ilişkin KDV’den istisna bedeller, dövizin yurda getirilmesi beklenilmeden faturanın
düzenlendiği ay KDV beyannamesi ile beyan edilecek, ancak, verilen beyannamede iade talep edilmesi
halinde döviz alım belgesi ibraz edilmeden iade alınması söz konusu olmayacaktır.

2- Maliye Bakanlığı’nın Görüşü

Maliye Bakanlığı, iş makineleri ve ekipmanlarının yurt dışına kiraya verilmesi işleminin
Türkiye’de yapılan veya Türkiye’de faydalanılan bir hizmet niteliğinde bulunmadığından, KDV’nin
konusuna girmediği ve bu nedenle hizmet ihracatı olarak değerlendirilemeyeceği görüşündedir.
Adı geçen Bakanlığın bu görüşünü yansıtan bir özelgesinin metni aşağıdadır (1) :

“Yurt dışında taahhüde dayalı olarak yapmış olduğunuz inşaat işlerinde kullanılmak üzere
finansal kiralama yoluyla edinmiş olduğunuz iş makineleri ve ekipmanlarının yurt dışına kiraya
verilmesi işlemi, Türkiye’de yapılan veya Türkiye’de faydalanılan bir hizmet niteliğinde
bulunmadığından KDV’nin konusuna girmemektedir.

Bu nedenle, söz konusu kiralama işlemi KDV’nin konusuna girmediğinden, yapılan işlem hizmet
ihracatı olarak da değerlendirilemeyecektir. Ayrıca, bu işlemlerle ilgili olarak yüklenilen vergiler KDV
Kanunu’nun 30/a maddesine göre indirim konusu yapılamayacak olup, gider veya maliyet unsuru olarak
dikkate alınacaktır.”

3- Danıştay’ın Görüşü

Danıştay, Türkiye’den yurt dışına yapılan makine ve teçhizat kiralamasının ticari kiralama
yoluyla ihracat olarak hizmet ihracatı kapsamında KDV’den istisna olduğu görüşündedir. Danıştay’ın
konu hakkında verdiği emsal bir kararın özeti aşağıdadır:

“ Merkezi ve faaliyeti Türkiye’de bulunan şirketin aktifinde kayıtlı kamyon ve frigofirik yarı
römorkların Irak’ta bulunan bir firmaya ticari kiralama yoluyla kiralanması işleminde kiralama işlemi
Türkiye’de, kiralama hizmetinden faydalanma ise yurt dışında gerçekleştiğinden, kiralama hizmeti 3065
sayılı Kanun’un 11. maddesi ve 12. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hizmet ihracatı kapsamında KDV’den
istisna olacaktır.” (2)

4- Kişisel Görüşümüz ve Değerlendirmemiz

İhracat Yönetmeliği’nde “Ticari Kiralama Yoluyla İhracat” adı altında bir ihracat çeşidi olarak
düzenlenen yurt dışına makine ve teçhizat kiralanması işlemi, bize göre hizmet ihracatı kapsamında
KDV’den istisna bulunmaktadır. Maliye Bakanlığı’nın bu işlemin KDV’nin konusuna girmediği, bu nedenle
hizmet ihracatı kapsamında değerlendirilemeyeceği şeklinde aksi yöndeki görüşüne katılmak mümkün
değildir. Çünkü, kiralama işlemi Türkiye’de yapılmakta ve kiralamaya konu olan makine ve teçhizat
Türkiye’den ilgili ülkeye gönderilmektedir. Yoksa, Maliye Bakanlığı’nın görüşünde iddia olunduğu üzere
makine ve teçhizatın yurt dışına çıkarılarak, orada kiraya verilmesi söz konusu değildir (3
. Kiralamaya konu
olan makine ve teçhizat yurt dışına çıkarıldıktan sonra kiraya veriliyorsa (ki bu durumlara yurt dışında iş
yapan Türk müteahhitlik firmalarında rastlanılmaktadır.), yapılan kiralama işlemi KDV’nin konusuna
girmemektedir. Ancak, kiralama işleminin Türkiye’den yapıldığı ve makine ve teçhizatın yurt dışındaki
müşteriye ticari kiralama yoluyla ihracat kapsamında gönderildiği durumlarda, kiralama işlemi hizmet
ihracatı kapsamında KDV’den istisna tutulmalı, kiralama işlemi nedeniyle yüklenilip indirilemeyen
KDV’ler mükelleflere iade edilmelidir. Danıştay’ın görüşü de bu doğrultudadır. Ticari kiralama yoluyla yurt
dışına gönderilen makine ve teçhizatın daha sonra yurt dışında kesin satışının yapılması halinde ise, bu satış
mal ihracatı olarak değerlendirilecek, KDV ihracat istisnası kesin satışın yapıldığı vergilendirme döneminde
uygulanacaktır (4
).

Kişisel görüşümüze göre, Maliye Bakanlığı’nın ticari kiralama yoluyla ihracat mevzuatı kapsamında
yurt dışına yapılan makine ve teçhizat kiralaması ile ilgili yukarıda belirtilen görüşünü Danıştay’ın kararı
çerçevesinde yeniden değerlendirmesi ve bu kiralama hizmetlerini hizmet ihracatı olarak KDV’den istisna
tutması uygun olacaktır.

III- SONUÇ

Yukarıda yapılan açıklamalardan da fark edileceği üzere, Danıştay’ın bizimde katıldığımız son kararına
göre, yurt dışına yapılan makine ve teçhizat kiralaması işlemi, ticari kiralama yoluyla yapılan ihracat kapsamında
hizmet ihracatı olarak KDV’den istisnadır. Bu tür kiralama işlemlerinde kiralama işlemi Türkiye’de yapılmakta
ve kiralamaya konu olan makine ve teçhizat Türkiye’den kiracının bulunduğu ilgili ülkeye gönderilmektedir.
Maliye Bakanlığı’nın aksi yöndeki görüşüne katılmak mümkün bulunmamakta olup, Bakanlığın bu görüşünü
Danıştay’ın söz konusu kararı çerçevesinde yeniden değerlendirmesi ve bu kiralama hizmetlerini hizmet
ihracatı olarak KDV’den istisna tutması uygun olacaktır.

Paylaş


Okuma Önerisi

Kira Tespit Davası Sonucuna Göre Geçmiş Yıllara Dönük Olarak Ödenen Kira Farkları Gider Yazılabilir mi?

E-bülten

Bizden haberder olmak için lütfen kaydolun.